Etik Kurallar

Koç Topluluğu'nun Enerji Grubu Şirketi olan Tüpraş, müşterilerinin memnuniyetini sağlamayı, kıt doğal kaynakları etkin kullanarak evrensel kalite ve standartlarda ürün, hizmetler sunmayı ve ekonomik sosyal gelişime katkıda bulunmayı amaçlar. Bu suretle ulusal ve küresel çapta, müşterileri, hissedarları, çalışanları, tedarikçileri, kısaca tüm paydaşları için güvenilirlik, devamlılık ve saygınlık simgesi olmayı hedefler.

Koç Topluluğunun kurucusu Vehbi Koç'un;

• Müşterilerimiz velinimetimizdir,

•Daima en iyi olmak, vazgeçilmez hedefimizdir,

•En önemli sermayemiz, insan kaynağımızdır,

•Amacımız, sürekli gelişmek için kaynak yaratmaktır,

•Gücümüzü aldığımız ülke ekonomisine güç katmayı hedef alırız,

•Üstün iş ahlakı ve dürüst çalışma ilkelerine uymak düsturumuzdur,

ilkelerini esas alan Tüpraş, Etik Davranış Kuralları ile çalışanlarına ve kendisi adına temsilen hareket edenlere görevlerini yerine getirirken verecekleri karar ve gösterecekleri davranışlarında yol gösterici olunması amaçlanmıştır. Tüm Tüpraş çalışanlarından, Şirket'in kültür bütünlüğünü sağlayacak tavır ve davranışlar sergilemeleri beklenmektedir. Buna ek olarak, tüm çalışanlardan beklenen, Koç ve Tüpraş isimlerinin saygınlığını ve kurumsal yapılarının güvenilirliğini korumak ve geliştirmektir.

Geçici personel de dâhil olmak üzere Tüpraş bünyesinde istihdam edilen tüm çalışanlar, Tüpraş Etik Davranış Kuralları'na uymakla yükümlüdürler. Tüm paydaşlardan, iş etiği kuralları ve bu kuralları destekleyen tüm uygulama prensiplerine uymaları beklenir.

Etik Davranış Kuralları'nın tüm çalışanlara bildirilmesi, çalışanların bu kurallara gerekli önemi vermelerinin sağlanması ve Etik Davranış Kuralları'na uyulması konusunda gerekli çaba ve liderliğin gösterilmesi Tüpraş'ta görev yapan orta ve üst düzey yöneticilerin asli görev ve sorumlulukları arasındadır. Etik Davranış Kuralları ve Uygulama Prensipleri dokümanının son versiyonunun çalışan tarafından okunduğunu, anlaşıldığını ve uygulama taahhüdünü belgelendirme sorumluluğu çalışanın bir üst amirine aittir.

• TÜPRAŞ ÇALIŞAN İLİŞKİLERİ

Tüpraş, sürdürülebilir büyümeyi sağlayacak katma değeri yaratan en başarılı ve yetkin profesyonellerden oluşan, en çok tercih edilen ve herkesin parçası olmaktan gurur duyduğu ideal kurum olmayı hedeflemektedir.

Tüpraş, çalışanlarına değer verir ve çalışan haklarına saygılı davranır. "En önemli sermayemiz insan kaynağımızdır" politikası, Koç Topluluğu'nun benimsediği temel ilkelerden biridir.

Bu çerçevede;

• İşe alma ve istihdamda tek ölçü olarak işe uygunluk vasfını aramak, ayrımcılık yapmadan fırsat eşitliği sağlamak,

• Toplumu, Şirket'i ileriye götürecek en nitelikli gençleri ve deneyimli profesyonelleri Şirket'e kazandırmak,

• Çalışanların yeteneklerinden, gücünden ve yaratıcılığından azami fayda sağlamak,

• Çalışanların eğitilmesi, yönlendirilmesi ve geliştirilmesi için imkân ve fırsat eşitliği sağlamak,

• Adil ve rekabetçi ücret politikaları, etkin ve objektif performans değerlendirme sistem ve uygulamaları ile başarıyı ödüllendirmek,

• Yükselme ve ödüllendirmede fırsat eşitliği sağlayarak çalışanların şirkete olan bağlılığını artırmak,

• Çalışma barışının sürekliliğini sağlamak,

• Çalışanlara temiz, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları sağlamak,

• İş birliği ve dayanışmanın en önemli unsur olduğu şeffaf ve karşılıklı saygıyı teşvik eden, çalışma ortamını yaratmak ve kalıcı kılmak,

• İşyerinde tacize hiçbir şekilde müsaade etmemek,

• Çalışanların görüş ve önerilerini değerlendirmek, yanıtlamak ve motivasyon artırıcı tedbirler almak,

• Çalışanlar ile ilgili özel bilgileri, hukuki zorunluluk haricinde, çalışanın izni ve bilgisi olmadan üçüncü şahıslarla paylaşmamak,

• İnsan haklarına saygılı olmak

• Çalışanlarla ilişkiler açısından temel prensipleri oluşturur.

• TÜPRAŞ HARİCİ İLİŞKİLERİ

Tüpraş'ın paydaşları ile ilişkilerini yönlendiren temel prensipler aşağıda sıralanmıştır:

Paydaşlarla İletişim

• "Koç" markasını ve "Tüpraş" kurumsal algısını toplum nezdinde temsil etmek ve itibarını artırmak,

• Paydaşlarla iletişim kanallarını açık tutarak eleştiri ve önerilerinden istifade etmek, olumlu ilişkilerin devamını sağlamak,

• Kamuoyu ile görüş paylaşımında kişisel görüş bildiriminden kaçınmak.

Hissedar İlişkileri

• Hissedarlarının yasalarla belirlenmiş hak ve çıkarlarını korumak,

• Hissedarlarının sağladığı kaynakların karşılığı olarak değer yaratılması için azami gayreti göstermek, oluşan kârı hissedarlara dağıtmak ya da yatırıma yönlendirmek,

• Hissedarlarına ve kamuya, şirketlerle ilgili olarak, açıklanması gereken hususların tam, zamanında ve doğru bir şekilde duyurulmasını sağlamak,

• Tüpraş'ın, Koç Topluluğu'nun güven ve dürüstlük ilkeleri çerçevesinde yönetilmesini sağlamak; sürdürülebilir büyüme ve kârlılığı hedef alarak, şirket kaynaklarını, varlıklarını ve çalışma zamanını verimlilik bilinciyle yönetmek

Devlet İlişkileri

• Faaliyet gösterilen ve gösterilebilecek ülkelerdeki ilgili tüm yasa, kural ve düzenlemelere uymak,

• Tüm işletme faaliyetlerini ve muhasebe sistemini yasalara göre tam ve uygun bir biçimde yönetmek, kayıt altına almak ve raporlamak.

Sosyal Sorumluluk

• Ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkıda bulunacak çalışmaları desteklemek,

• Toplumu ilgilendiren konulara duyarlılık göstermek ve toplumun olumlu yönde gelişimi için destek vermek,

• Topluluğun kurucusu Vehbi Koç'un, içinde yaşanılan toplumun geliştirilmesi için çalışanlarına yol gösterici nitelikteki; "Benim Anayasam şudur; Devletim ve ülkem var oldukça ben de varım. Demokrasi varsa hepimiz varız. Memleketimizin ekonomisini kuvvetlendirmek için elimizden gelen bütün gayreti göstermeliyiz. Ekonomimiz güçlendikçe demokrasi daha iyi yerleşir, dünyadaki itibarımız artar" ilkesine her durumda sahip çıkmak.

• Tüpraş, kuruluşların hizmet ettikleri toplumla birlikte büyüyebileceğine inanmaktadır.

Müşteri İlişkileri

• Müşteriler için değer yaratmak, talep ve gereksinimlerini en üst düzeyde karşılamak,

• Kaliteli ürün ve hizmetler sağlamak ve istikrarlı politikalar izlemek,

• Müşteriler ile ilişkilerde uzun vadeli bir güven ortamı oluşturmak,

• Satış ve satış sonrası süreçte müşteri memnuniyetini artırarak birinci tercih olmayı hedeflemek,

• Müşterilere yanıltıcı ve eksik bilgi vermemek.

Tedarikçi, Bayi, Yetkili Satıcı ve Yetkili Servis İlişkileri

• Tedarikçiler, bayiler, yetkili satıcılar ve yetkili servisler ile iş ilişkilerinde karşılıklı değer yaratmak,

• Tedarikçiler, bayiler, yetkili satıcılar ve yetkili servisler ile iletişimi, açık, doğrudan ve doğru bir şekilde yürütmek,

• Tedarikçi, bayi, yetkili satıcı ve yetkili servis seçiminde objektif kriterler ile karar vermek,

• Tedarikçi, bayi, yetkili satıcı ve yetkili servis denetimlerinde ve ziyaretlerinde tedarikçi tarafından talep edilen makul gizlilik ve iş güvenliği kurallarına uymak.

Rakip ve Rekabet İlişkileri

• Mevzuatın izin verdiği sınırlar dışında, rakiplerle ya da diğer kişi ya da kuruluşlarla, doğrudan ya da dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan anlaşmalar ve uyumlu davranışları hangi şekilde olursa olsun yapmamak,

• Belirli bir piyasada tek başına ya da diğer teşebbüslerle birlikte hakim durumda olduğu durumlarda, bu hakim durumunu kötüye kullanmamak,

• Rakipler ile piyasa ve/veya rekabet koşullarını birlikte belirlemeye yönelik görüşme ve bilgi alışverişi yapmamak.

Şirket'i temsilen katılınan dernek, meclis, oda, meslek birlikleri v.b. toplantılar ile diğer özel veya mesleki toplantı ve görüşmelerde yukarıda belirtilen durumlara yol açabilecek veya bu şekilde nitelenebilecek her türlü görüşme ve işlemlerden kaçınmak.

Küresel Sorumluluk

Çevrenin Korunması

• Tüpraş'ın çevre politikasını geliştirmek ve etkin uygulanmasını sağlamak.

(http://www.tupras.com.tr/kss_rapor.pdf)

Küresel İlkeler Sözleşmesi

Birleşmiş Milletler Küresel ilkeler Sözleşmesi ile belirlenmiş ilkelere uygun olarak ülke ve dünya yararına hareket etmek, Şirket bünyesindeki çalışanlar, bayiler, tedarikçiler ve yetkili servisler ile kurumsal vatandaşlık örneği göstermek.

• ÇALIŞANLARIN UYMASI GEREKEN ETİK DAVRANIŞ KURALLARI

"Tüpraş" adının profesyonellik, dürüstlük ve güvenle anılmasının devamı ve daha ileri noktaya taşınması, tüm Tüpraş çalışanlarının birincil sorumluluğudur. Bu çerçevede, Tüpraş çalışanlarından beklenenler aşağıda sıralanmıştır:

• Yasalara daima uymak,

• Temel ahlaki ve insani değerler çerçevesinde görevlerini yerine getirmek,

• Tüm ilişkilerinde karşılıklı yarar sağlamak amacıyla hakkaniyetli, iyi niyetli ve anlayışlı davranmak,

• Her ne amaçla olursa olsun kişi ve kuruluşlardan hiçbir şekilde haksız kazanç sağlamamak, rüşvet almamak ve vermemek,

• Sürdürülen görevlerde, ilgili iş etiği kuralları ve bu kuralları destekleyen tüm uygulama prensiplerine uygun olarak hareket etmek,

• Açıkça yetkilendirilmedikçe şirketi taahhüt altında bırakacak bir davranışta, beyanda ya da yazışmada bulunmamak,

• Diğer çalışanları rahatsız edecek ve/veya zarara uğratacak davranışlarda bulunmamak, iş ahengini bozmamak,

• Şirket'in bilgi ve bilgi sistemleri de dahil olmak üzere, tüm maddi ve gayri maddi varlıklarına şahsi malı gibi özen göstermek, bunları olası kayıp, zarar, yanlış kullanım, suistimal, hırsızlık ve sabotajlara karşı korumak,

• Şahsi çıkar ve/veya siyasi aktivite ve çıkar için mesai zamanını ve şirket kaynaklarını doğrudan ve dolaylı olarak kullanmamak.

Varlık ve Bilgi Yönetimi

Fikri Mülkiyet Hakları

• Yeni geliştirilen ürün, süreç ve yazılımların fikri mülkiyet haklarını teminat altına alabilmek için yasal olarak işlemlerin zamanında başlatılmasını ve tamamlanmasını sağlamak,

• Diğer firmalara ait patent, telif hakları, ticari sırlar, marka, bilgisayar programları ya da diğer fikri ve sınaî mülkiyet haklarının -bilerek- yetkisiz kullanımından kaçınmak.

Bilgi Yönetimi

• Tüm yasal kayıtların sağlıklı bir şekilde tutulmasını sağlamak,

• Üçüncü kişilerden gelen şirket için gizli kategorisine giren bilgi taleplerini, üst yönetim onayı olmadan cevaplamamak,

• Şirket'in açıkladığı beyan ve sunduğu raporların gerçeğe uygun olması için gerekli titizliği göstermek.

Güvenlik ve Kriz Yönetimi

• Olası terör, doğal afet ve art niyetli girişimlere karşı Şirket çalışanlarının, bilgi ve bilgi sistemlerinin, işletme sahaları ve idari binaların korunması için gerekli tedbirleri almak,

• Terör, doğal afet vb. olması durumunda oluşturulacak acil kriz yönetimi ile ilgili gerekli kriz planlamasını yapmak, bu yolla kriz anında minimum kayıpla işin sürekliliğini sağlamak,

• Şirket varlıklarının çalınmasını veya zarara uğramasını önlemek için her türlü tedbiri almak.

Gizlilik

• Tüpraş'a ait mali ve ticari sırların, rekabet gücünü zayıflatacak

• Bilgilerin, personel haklarının ve bilgilerinin, iş ortaklarıyla olan anlaşmaların "gizlilik" çerçevesi içinde olduğu bilinci ile hareket etmek, bunların korunmasını ve gizliliğini sağlamak,

• İş gereği öğrenilen bilgileri ve haiz oldukları belgeleri, her ne amaçla olursa olsun kurum içi ve dışındaki yetkisiz kişi ve mercilerle paylaşmamak, spekülatif amaçlı (doğrudan veya dolaylı olarak) kullanmamak,

• Tüpraş, Tüpraş müşterileri ve Tüpraş'ın iş yaptığı diğer kişi ve şirketler ile ilgili kamuya açık olmayan bilgileri hiçbir şekilde öngörülen amaç dışında kullanmamak, gerekli izinleri almadan üçüncü kişiler ile paylaşmamak.

Çıkar Çatışmasından Kaçınmak

Çıkar çatışması, çalışanların görevlerini tarafsız bir şekilde icra etmelerini etkileyen ya da etkileyebilecek ve kendilerine, yakınlarına, arkadaşlarına, ilişkide bulunduğu kişi ya da kuruluşlara sağlanan her türlü menfaati ve onlarla ilgili maddi veya herhangi bir şahsi çıkara sahip olmaları halini ifade eder.

Kendi veya Yakınları Lehine İşlem Yapmamak

• Unvan ve yetkiden faydalanarak, kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine haksız menfaat sağlamamak,

• Yapılacak kişisel yatırımlarda, Tüpraş'la çıkar çatışması durumuna düşmemeye özen göstermek,

• Yapılacak kişisel yatırımların veya herhangi bir iş faaliyeti dışındaki uğraşların hâlihazırda devam eden Tüpraş'taki görevini yapmasına zaman ve dikkat verme açısından engel olmamasına özen göstermek ve ana görevlere odaklanmayı önleyen bu gibi durumların gerçekleşmesinden kaçınmak,

• Çalışan ile müşteri veya tedarikçi konumundaki Şirket'te aynı iş ile ilgili birinci derecede karar verme mevkiinde bulunan kişilerin birinci derece akraba olması durumunda üst amire bilgi vermek,

• Çalışanlar, var ise başka bir şirkette hisse sahibi olmaları veya yatırımlarına iştirak etmeleri durumunu işe ilk girişleri sırasında bildirmek durumundadır. Bu konu adaylarla yapılacak iş görüşmelerinde özellikle sorgulanır. Çalışanlar bu durumlarında olabilecek değişiklikleri ve benzeri çıkar çatışması olarak algılanabilecek konuları bir üst seviye amirine bildirir ve bilgilendirme en az iki üst seviye amire kadar iletilir.

• Ticari ilişki içinde bulunulan bir başka şirkette yakınlarının hisse veya maddi menfaat sahibi olmasının öğrenilmesi durumunda üst amirine bilgi vermek.

Temsil ve Davetlere Katılım

İş ilişkisi içerisinde bulunulan veya bulunulma potansiyeli taşıyan kişi veya kurumların gerçekleştirdiği genel katılıma açık konferans, resepsiyon, tanıtım etkinlikleri, seminerler vb. dışındaki, karar almada etkileyici olan veya öyle algılanabilecek sportif faaliyetler, yurt içi/dışı geziler, vb. davetlere katılım Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcıları ve ilgili birim müdürlerinin onayına tabidir.

Hediye Almak ve Vermek

Tüpraş ile iş ilişkisi kurmak ya da sürdürmek isteyen özel ya da resmi kişi ve kuruluşlarla olan ilişkilerin yürütülmesinde;

• Ticari gelenek, örf ve adetlere uygun şekilde verilen ya da hatıra / promosyon niteliğindeki malzemeler dışında, bir usulsüzlüğün varlığı izlenimi yaratan, bağımlılık ilişkisine neden olabilecek ya da öyle algılanabilecek herhangi bir hediyeyi kabul ve teklif etmemek,

• Tedarikçilerden, bayilerden, yetkili servislerden, müşterilerden, topluluk şirketlerinden veya üçüncü kişilerden uygunsuz olarak algılanabilecek, hiçbir indirim ya da menfaat talep etmemek, üçüncü kişilere teklif etmemek, teklif edildiğinde kabul etmemek.

İşten Ayrılanların Tüpraş ve Koç Topluluğu Şirketleri ile İş Yapması

Tüpraş'taki görevinden ayrıldıktan sonra kendisi bizzat şirket kurarak ya da bir şirkete ortak olarak Koç Topluluğu şirketlerine satıcılık, yüklenicilik, danışmanlık, komisyonculuk, temsilcilik, bayilik veya benzeri şekillerle iş yapmak, olumsuz algılamalar oluşturabilecek dikkat edilmesi gereken çok önemli bir husustur.

Böyle bir sürecin öncesi ya da sonrasında Şirket menfaatleri çerçevesinde hareket edilmesi, ahlaki ve etik kurallara riayet edilmesi, süreç öncesi ve sonrasında çıkar çatışmalarına izin verilmemesi gereklidir.

Bu durumdaki bir tedarikçi için ilgili yöneticinin, tedarikçinin daha önce çalışmış olduğu Topluluk Şirketi ile temasa geçerek uygunsuz bir durum olmadığına dair rapor hazırlayarak bir üst amirini bilgilendirmesi gereklidir.

Uygunsuz bir durum söz konusu ise ilgili şahısla ticari ilişki kurulmamalıdır. Başkan onayı gerektiren istisnai haller dışında olumsuz algılamaları önlemek üzere bu tür ticari ilişkilere çalışanın Topluluk'tan ayrılmasının üstünden 2 yıl geçmeden onay vermemek gereklidir.

İçerden Bilgi Ticareti (Insider Trading)

Tüpraş'a ve Koç Topluluğu'na ait her türlü gizli bilgiyi kullanarak veya üçüncü şahıslara vererek, borsalardan doğrudan veya dolaylı hisse alım satımı yapmak da dahil, herhangi bir ticari menfaat elde etmeye çalışmanın (insider trading) yasal bir suç olduğunu bilmek ve kesinlikle teşebbüs etmemek.

• İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ

• Tüpraş, işyerinde ve işbaşında, işçi sağlığı ve iş güvenliğini tam anlamıyla sağlamayı hedeflemiştir. Çalışanlar bu amaçla konulan kural ve talimatlara uygun hareket ederler ve gerekli önlemleri alırlar.

• Çalışanlar, işyeri ve/veya işçiler bakımından tehlike arz eden veya yasa dışı nitelikteki hiçbir eşya ya da maddeyi işyerinde bulundurmayacaklardı.

• Çalışanlar; geçerli bir doktor raporuna istinaden bulundurulanlar hariç, işyerinde uyuşturucu, bağımlılık yapıcı, akli veya fiziksel melekeleri kısıtlayıcı ya da ortadan kaldırıcı maddeleri bulundurmayacak, bu tür maddelerin etkisi altındayken iş yerinde ve iş kapsamında çalışma yapmayacaklardır.

• Siyasi Faaliyet Yasağı

Tüpraş, siyasi partiler, politikacılar ya da siyasi adaylara bağış yapmaz. Bu konularda işyerlerinin sınırları içerisinde gösteri, propaganda ve benzeri maksatlı faaliyetlere izin verilmez. Şirket kaynakları (araç, bilgisayar, e-posta gibi) siyasi amaçlı faaliyetlere tahsis edilemez.

• ETİK DAVRANIŞ KURALLARI UYGULAMA PRENSİPLERİ

İhlallerin Bildirim Yükümlülüğü

Çalışanlar, Koç Topluluğu veya Tüpraş Etik Davranış Kuralları'nın ya daTüpraş'ın tabi olduğu yasa ve mevzuatın ihlal edildiğini öğrenir veya şüphelenirlerse bunu üst amirine (ilk yöneticisine) ya da duruma göre Genel Müdür'e ve / veya bağlı bulunduğu Genel Müdür Yardımcısı'na ya da Rafineri Müdürü'ne iletmekle yükümlüdürler.

Kişinin, işyerindeki huzuru ya da iş ilişkilerini olumsuz yönde etkileyecek şekilde yaptığı bildirimin 3. şahıslara ifşa edilmesi kesinlikle önlenecektir. Bildirim mekanizmasının şirket menfaati doğrultusunda olması gözetilmelidir. Bildirimde bulunanın, ihbar edilen hakkında dedikodu yapması veya kariyerini olumsuz etkilemeye çalışması gibi niyetlerden arınmış olması çok önemli bir husustur.

Bu bakımdan ihbar ve soruşturma sürecinde gizlilik, objektiflik ve etik kurallara uyum son derece kritik bir konudur. Hem bildirimde bulunan hem de konuyla ilgili süreci yöneten kişilerin bu konuya azami önem ve dikkat göstermesi zorunludur.

Yalan ve/veya iftira niteliğinde kasıtlı bildirimler tespit edildiğinde etik kural ihlali olarak yorumlanır.

Tüpraş Etik Davranış Kurulu

• Tüpraş Etik Davranış Kurulu aşağıdaki üyelerden oluşmaktadır.

• Genel Müdür (Kurul Başkanı)

• Genel Müdür Yardımcısı İdari

• Genel Müdür Yardımcısı Mali

• insan Kaynakları Müdürü

• Hukuk Başmüşaviri

• Denetim Müdürü

Tüpraş Etik Davranış Kurulu Çalışma İşleyişi

Olası çıkar çatışması veya ihbarlar mutlak suretle Etik Kurul üyelerinden birine yazılı olarak bildirilir. Kendisine bildirimde bulunulan Etik Kurul Üyesi, konudan kurul üyelerini bilgilendirir. Kurul konu ile ilgili bir araştırma yapması için Denetim Müdürlüğü çalışanlarını görevlendirir. Yapılan araştırma ve inceleme sonuçları Etik Kurul üyelerinin katılımı ile yapılan toplantı da değerlendirilir. Alınacak aksiyonlar, tedbirler ve cezalar bu toplantı da kararlaştırılır.

Bir usulsüzlük veya ihbar değerlendirilirken Haziran 2004 tarih ve 271 sayılı Koç Topluluğu Prosedürü esas alınır. Şirket Etik Davranış Kurulu tarafından değerlendirilen ve karara bağlanan konular Şirket Koç Holding Denetçisi vasıtasıyla Koç Holding Denetim Grubuna bildirilir.

Disiplin Uygulaması

Etik Davranış Kural ihlalleri sonrasında aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:

• Eğer bilerek yapıldığı tespit edilen bir suistimal söz konusu ise işten çıkarma (iş kanununun ilgili maddeleri uyarınca) ve gerekli görülürse kanuni işlem başlatma. (Bilerek haksız menfaat sağlayan kişinin, geçmişte yaptığı faydalı işler alınan karar üzerinde kısmen veya tamamen bir af sebebi oluşturamaz.)

• Suistimal yoksa, dikkatsizlik veya bilgisizlikten doğan ihmal söz konusu ise olayın etkisine uygun sözlü veya yazılı uyarı yapma