2010: Üretimde Verimliliğin Arttığı Bir Yıl

Ar-Ge'de Dev Adımlar

Tüpraş, başarılarının sürdürülebilirliğini sağlama hedefi ile başladığı araştırma ve geliştirme çalışmalarına kararlılıkla devam etmektedir. Yerli ve yabancı üniversiteler, araştırma kurumları ve diğer sanayi kuruluşları ile ileriye dönük teknolojilerin araştırılacağı projeler üretmek, yönetmek ve ülke için gerekli katma değere dönüştürmek üzere çalışmalar hızla devam etmektedir. 2010 yılı içerisinde toplam 10,0 milyon TL bütçeli 5 Ar-Ge projesinin TEYDEB başvurusu kabul edilerek çalışmalara başlanılmıştır. Ayrıca Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı çerçevesinde bir konsorsiyuma da katılım sağlanarak buradaki hibe olanaklarından faydalanılmış ve enerji verimliliği konusunda bir proje geliştirilmiştir.

Ar-Ge çalışmalarını organizasyon yapısı içinde ayrı örgütlenmiş bir Ar-Ge Merkezi kurarak sürdürme kararı alınmıştır. İlgili bakanlığın, 2 Ağustos 2010 tarihli onayının alınması ile ülkemize ve enerji sektörümüze büyük katkı sağlayacak olan Tüpraş İzmit Ar-Ge Merkezi, Ar-Ge merkezlerine tanınan tüm haklardan yararlanabilecektir.

MQD Ünitesi'nde "Cracking" Kataliz

İzmit Rafinerisi'nde Dizel Kükürt Giderme Ünitesi'nin soğuk akış özelliklerini artırmak için kullanılmakta olan mevcut kataliz, cracking özelliğine sahip kataliz ile değiştirilmiştir. Dizel Kükürt Giderme Ünitesi'nde cracking kataliz kullanımı, alanında bir ilk olup yapılan modifikasyonlar ile yıllık yaklaşık 150 bin ton kapasite artışı sağlanmıştır.

Kataliz değişikliği sayesinde ham petrol ünitelerinden daha çok dizel ve beyaz ürün üretilebilmekte ve böylece fuel oil'e giden ara ürünlerin Dizel Kükürt Giderme Ünitesi'nde işlenmesi sağlanarak, 10 ppm motorin üretiminde artış sağlanmaktadır. MQD Ünitesi'ndeki yeni katalist uygulaması ile yıllık yaklaşık 50 milyon ABD doları ilave FAVÖK elde edilecektir.

Fuel Oil Dönüşüm Projesi'nde Önemli Bir Aşama

Tüpraş, ülkemizde ihtiyacı karşılanamayan motorin ve benzeri beyaz ürünlerin ithalatını azaltmak ve fuel oil benzeri siyah ürünleri işleyerek Euro V standardında motorin ve benzin gibi beyaz ürünlere dönüştürüp ilave katma değer yaratmak amacıyla İzmit Rafinerisi'nde planladığı Fuel Oil Dönüşüm yatırımına, 2008 yılında temel mühendislik aşamasının uygulanmasıyla başlamıştır. ÇED raporu Nisan 2009 tarihinde alınan RUP'un gerçekleştirilmesi için İspanyol Technicas Reunidas firması ile 17 Aralık 2009 tarihinde anlaşma imzalanmıştır. Mart 2010'da İspanya Madrid'te Liasion Ofis açılmış olup gruplar bazında çalışmalar sürdürülmektedir.

Proje kapsamında tüm ünitelerde HAZOP çalışmaları tamamlanmıştır. RUP Doküman Yönetimi Projesi devreye girmiş olup sisteme bugüne kadar girilmiş dokümanların toplamı on bin adedin üzerindedir.

Proje sahasının zemin etüdü saha çalışmaları tamamlanmış olup, İzmit Rafinerisi A bölgesi ile RUP'un inşa edileceği B bölgesini birbirine bağlayan pipe track'li köprü yapımı tamamlanmıştır.

Proje için 21 Ekim 2010 tarihinden başlamak üzere alınan 2,3 milyar TL tutarındaki "Yatırım Teşvik Belgesi" revize edilerek 3,9 milyar TL düzeyine çıkarılmıştır. "Büyük Ölçekli Yatırım" olarak değerlendirilen proje için alınan teşvik KDV istisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti, İndirimli Kurumlar Vergisi ve 2 Yıl Sigorta Primi İşveren Hissesi desteğini de içermektedir.

Projenin yılsonu itibarıyla mühendislik hizmetleri ilerlemesi %28,8'e ulaşmıştır. Ekipman teklifleri toplanmaya başlanmış olup Aralık sonu itibarıyla hazırlanan 189 paketin 114'ünün teknik değerlendirmeleri tamamlanmıştır.

Bankaların finansman teklifleri alınmış olup bankalar için oluşturulan elektronik bilgi odasından bilgi alışverişi devam etmektedir. Finansman paketinin 2011 yılının 3. çeyreğinde tamamlanması hedeflenmektedir.

2014 yılı başında tamamlanması planlanan proje için yaklaşık 2,0 milyar ABD doları tutarında bir yatırım harcaması yapılacaktır. Bu yatırım sonucunda beyaz ürün verimi %83'e yükselecek ve Tüpraş İzmit Rafinerisi'nin Nelson Kompleksitesi de 7,8'den 14,5 seviyesine yükselmiş olacaktır. Proje, rafineriler arasında optimizasyonu sağlarken, diğer rafinerilerden İzmit'e ham madde sağlanması yoluyla kapasite kullanımlarını da artıracak ve tüm rafinerilerde ürün esnekliği ve maksimizasyonuna olanak sağlayacaktır. Projenin bugünkü şartlarda yıllık yaklaşık 1 milyar ABD doları tutarında ilave satış hâsılatı ve yaklaşık 500 milyon ABD doları FAVÖK sağlayacağı öngörülmektedir.

Sanayide Enerji Verimliliği Proje Yarışmalarında Başarılar

Enerji verimliliğinin artırılmasını hedefleyen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, SENVER yarışmaları ile endüstriyel işletmelerin çalışmalarını teşvik etmektedir.

SEVAP (Sanayide Enerji Verimliliğini Artırma Projeleri) yarışması, işletmelerin elektrik tüketimine göre 3 kategoride düzenlenmektedir. Tüketilen enerji miktarına göre proje yarışmalarına Batman Rafinerisi SEVAP-2 kategorisinde katılırken, diğer rafineriler SEVAP-3 kategorisinde katılmaktadır.

İzmir Rafinerisi SEVAP 3 kategorisinde birincilik ödülünü, "Kimyasal Yıkama ve Mekanik Temizlik ile Kazanlarda Enerji Tasarrufu", "Asfalt Fırını Çıkış Sıcaklığının Düşürülmesi", "Rafinat Fırınına Konveksiyon Paketi Montajı", "DHP Ünitesinde Anti Foulant Kimyasal Kullanımı ile Eşanjör Verim Kayıplarının Önlenmesi", "Metanatör Ünitesi Kurulumu ile Enerji Tasarrufu" ve "Online Optimizasyon Programı"ndan oluşan Enerji Tasarrufu projeleri ile kazanmıştır. Batman Rafinerisi ise SEVAP 2 kategorisinde "100 HP Ünitesinde Isıl Entegrasyon İyileştirme", "1100 HP Ünitesinde Isıl Entegrasyon İyileştirme" projeleri ile birinci olmuştur.

Asfalt Üretiminde CE Belgesi

AB Resmi Gazetesi'nde Uyumlaştırılmış Yapı Malzemeleri Standartları Listesi'nin yayımlanmasıyla yürürlüğe giren uygulama ile harmonizasyonu tamamlanan ürünler arasında bulunan asfalt için EN 12591 Kaplama Sınıfı Bitümler (penetrasyon tipi bitümler) Standardı'nın üye ülkelerde uygulamaya giriş tarihi 1 Ocak 2011 olarak belirlenmiştir. AB ile birlikte ülkemizde de asfalt ürünleri, yapı malzemeleri kapsamında değerlendirilmektedir.

Tüm faaliyetlerini uluslararası standartlar düzeyinde yürüten Tüpraş, SZUTEST Teknik Kontrol ve Belgelendirme Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. ve ortağı Avrupa Birliği'nin Çek Cumhuriyeti menşeli kuruluşu ITC (Institut Pro Testovani A Certifikaci) tarafından yapılan inceleme ve denetimler sonucunda, tüm rafinerilerinde üretilen asfalt ürünlerinin CE belgesi ile belgelendirilmesini gerçekleştirmiştir.

Kurumsal yönetim alanında güçlenen performans

İMKB Kurumsal Yönetim Endeksi'ni oluşturan öncü şirketler arasında bulunan Tüpraş, 7,91 derecelendirme notuyla 2007'de dahil olduğu endekste, 2010 yılında notunu 8,56'ya çıkarmıştır. Tüpraş'ın notunun sürekli yükselmesinde, kurumsal yönetim risklerini belirleme ve bu riskleri yönetme yolunda önemli adımlar atmış olmasının yanı sıra, sosyal sorumluluk bilinci doğrultusunda gerçekleştirdiği çalışmalar da etkili olmuştur.

Dünya standartlarında emniyetli çalışma ortamı

Üretimde sürdürülebilirliğin temel taşlarından olan insan sağlığı, teknik emniyet ve çevre konuları, Tüpraş'ta yalnız birer öncelik olarak görülmemekte, her kademeden çalışanlarca özde benimsenmektedir. Tüpraş 2010 yılında, en önemli Sağlık Emniyet Çevre (SEÇ) performans göstergelerinden olan kaza sıklık ve şiddet oranlarında hedeflenenden çok daha başarılı bir performans göstermiştir. Yılsonu itibarıyla elde edilen 1,7 kaza sıklık ve 57 kaza şiddet oranları, Tüpraş'ın bu alanda da dünya standartlarında bir şirket olduğunun göstergeleridir.